Outdoor spor, dış mekânda yapılan sporları ifade eden bir terim. Fakat buradaki tek odak nokta dış mekân değil. Çünkü outdoor sporların doğa ile de ilişkisi vardır. Dolayısıyla çoğunlukla doğada yapılan sporlar bu kategoriye dahil edilir. Yani outdoor spor sadece fiziksel aktivite değil, aynı zamanda doğayla iç içe olmak ve ruhsal zindelik kazanmak anlamına da gelir. Peki, hangi sporlar outdoor olarak kabul ediliyor? Bu sorunun cevabı olabilecek sporları yakından inceleyelim.
Açık havada ve doğada yapılan hemen her spor, outdoor kategorisine alınabilir. Fakat günümüzde birçok spor dalı için kapalı alanlar, salonlar ve sahalar tercih ediliyor. Bu da outdoor sporlar listesini daraltıyor.
Outdoor sporları karada, havada, suda ve karda/buzda yapılanlar olarak gruplayıp inceleyebiliriz.
Karada yapılan outdoor sporlar genellikle ormanlık ve dağlık alanlarda yapılır. Yürüyüş ve koşu odaklı sporların yanı sıra dağcılık ve bisiklet de bu grupta değerlendirilebilir.
Trekking, uzun doğa yürüyüşüdür. Dağlık ve ormanlık alanlarda yapılan bu sporun parkuru genellikle çok uzun olur. Yapılan yürüyüş saatlerce veya günlerce sürebilir. Trekking’de tek amaç yürümek değildir. Doğayı keşfetmek, manzaraları izlemek ve zihinsel rahatlama sağlamak gibi konuları içerir. Uzun süreli bir fiziksel aktivite olduğu için rahat ayakkabılar ve hafif sırt çantaları gerektirir. Ayrıca çoğu zaman kampçılıkla birlikte yapılır.
Bir başka doğa yürüyüşü sporu olan hiking, trekking ile sıkça karıştırılır. Aralarındaki fark, hiking sporunun çok daha kısa parkurlarda yapılmasıdır. Kısa mesafeli parkurlarda yapılan bu birkaç saatlik yürüyüşlere genellikle günübirlik katılım gerçekleştirilir. Ayrıca rota kolaydır ve parkur takibi çok fazla teknik beceri gerektirmez.
En temel sportif faaliyetlerden biri olan koşu da bir outdoor spor türüdür. Tabii bunun için açık havada yapılması şarttır. Salonda veya koşu bandında yapılan koşu aktiviteleri bunun dışındadır. Dağ yolları, orman yolları, patikalar, sahil şeritleri ve doğadaki serbest parkurlar koşu için kullanılabilir. Kardiyovasküler dayanıklılığı artıran bu spor, fiziksel sağlığı yerinde olan herkes tarafından yapılabilir.
Dağcılık, en zorlu outdoor sporlardan biridir. Yüksek dağ zirvelerine ulaşmanın hedeflendiği dağcılık sporu, güçlü bir fizik ve teknik bilgi gerektirir. Fiziksel gücün yanında mental dayanıklılığa da ihtiyaç vardır. Ayrıca özel ekipmanlarla yapılan ve güvenliğin de yüksek seviyede tutulması gereken bir spordur. Bu sporu yaparken tırmanış ayakkabısı, kask, emniyet kemeri, karabina, ip ve benzeri dağcılık malzemeleri gerekir.
Kaya tırmanışı, dağcılıkla benzerlik gösteren bir spordur. Outdoor spor kavramını tam anlamıyla karşılayan kaya tırmanışı, doğal kayalıklar üzerinde yapılır. Kas gücü, denge, strateji ve odaklanma becerisi gibi kişisel gereklilikleri vardır. Sport climbing (spor tırmanış), bouldering (kısa ve zorlu rotalar) ve traditional climbing (doğal koruma ekipmanlarıyla yapılan tırmanış) gibi farklı türleri bulunur. Özel ayakkabı, kıyafet, aksesuar ve güvenlik ekipmanları gerektirir.
Bisiklet sürmek birçok kişinin yaptığı günlük bir aktivitedir; fakat outdoor bisiklet sporu, özellikle zorlu yol koşullarıyla bilinir. Şehir dışı parkurlarda ve dağlık arazilerde yapılan bir spordur. Özel donanımlı dağ bisikletleri kullanılır ve zorlu arazi koşullarında yüksek adrenalinli sürüşler yapılır. Dayanıklılığın yanında denge ve kontrol de bu spor için en önemli detaylardır.
Havada yapılan sporların çoğu ekstrem spor olarak bilinir. Bunun en önemli sebebi, güvenlik için özel önlemler gerektirmesidir. Aynı zamanda outdoor spor da olan bu aktiviteler için yamaç paraşütü, delta kanat ve paraşütle atlama gibi örnekler verebiliriz.
Yamaç paraşütü, yüksek tepelerin yamaçlarından koşarak havalanmayı sağlayan aerofoil yapıya sahip paraşütlerle yapılan bir spordur. Paraşütçü, rüzgâr yardımıyla havalanır ve süzülerek ilerlemeye devam eder. Sporcunun uçma hâlinde olması, outdoor sporların ruha iyi gelme felsefesini tam olarak yansıtır.
Bu spor için kullanılan paraşütler, sivil havacılık mevzuatlarına göre “çok hafif hava aracı” sınıfındadır. Dolayısıyla yamaç paraşütü öncesi eğitim alınmalıdır. Güvenli bir şekilde yapılması için ise özel ekipmanlar ve elverişli hava koşulları gereklidir.
Delta kanat veya yelken kanat, yamaç paraşütçülüğü ile planörcülüğün birleşimi gibi bir spordur. Sporcu yani pilot, alüminyum veya kozmopolitten yapılmış kumaş kaplı bir iskeletin alt kısmına biner. Bu alet motorsuzdur ve süzülme prensibi ile çalışır. Pilot da yüksek bir tepede delta kanada biner ve koşarak rüzgârla birlikte havalanır.
Paraşütle atlama, en popüler ekstrem ve outdoor sporlardan biridir. Genellikle uçaktan atlayarak yapılır. Atlayan sporcu, düşüş sırasında akrobatik hareketler sergileyebilir. Sporun en önemli noktası ise paraşütü doğru zamanda açmaktır. Çoğunlukla yere yaklaşık 750 metre kala paraşüt açılır. Böylece yüksek hızda yere doğru düşen sporcu, paraşütün açılmasıyla süzülmeye başlar.
Deniz, akarsu ve göl gibi yerlerde yapılan sporlar, outdoor su sporları olarak kabul edilir. Bu sporların bir kısmı kapalı alanlarda yapılabilir ve bu durumda indoor olarak değerlendirilir. Doğadaki sularda yapılan yüzme, rafting, yelken ve kürek gibi sporlar outdoor grubundadır.
Yüzme spor olarak ele alındığında genellikle olimpik havuzlar akıllara gelir. Uluslararası olimpiyatlarda da çoğunlukla bu havuzlar kullanılır; fakat outdoor yüzme sporu, başta deniz olmak üzere göl ve nehir gibi açık alanlarda yapılır. Açık su yüzme yarışları profesyonel olarak gerçekleştirilirken ülkemizin deniz konusunda zengin olması, birçok kişinin bu sporu amatör olarak yapmasını sağlar.
Rafting, akarsularda yapılan bir su sporudur. Takım olarak yapılır ve bu yüzden ekip içi koordinasyon en önemli noktalardan biridir. Raft isimli şişme botlarla akıntıya karşı mücadele edilen bu sporda devrilmemek ve alabora olmamak başarı sayılır. Rafting yapılabilmesi için akarsuyun debisi ve akış hızı yüksek olmalıdır.
Yelken, rüzgâr konusunda teknik bilgi gerektiren bir su sporudur. Özel olarak dizayn edilmiş yelkenlerle donatılan tekneler kullanılarak yapılır. Amaç, rüzgâr gücünü kullanarak tekneyi hareket ettirmektir. Dolayısıyla rüzgârın sertliğini ve yönünü tespit edebilecek kadar teknik bilgi sahibi olmak gerekir.
Kürek veya kürek çekme; deniz, göl ve nehir gibi yerlerde yapılan bir spordur. Dayanıklılık gerektiren bu su sporu çoğunlukla takım halinde yapılır. Buna bağlı olarak diğer sporcularla uyum ve ortak koordinasyon gerektirir. Yoğun bir fiziksel aktivite sağladığı için vücuda da oldukça faydalıdır.
Sadece kış aylarında yapılabilen outdoor sporlar da mevcuttur. Günümüzde bu sporların indoor yapılabildiği yapay pistler ve salonlar da vardır. Outdoor olarak yapılanlar için kayak, dağ kayağı ve buz pateni gibi örnekler verebiliriz.
Şüphesiz en popüler kış sporu olan kayak, karlı dağlarda ve yamaçlarda yapılır. Teknik bilgi, hız, denge ve koordinasyon gerektirdiği için kontrollü sporcular tarafından yapılır. Serbest yapılabildiği gibi özel parkurlar arasında da kayak yapmak mümkündür. Alp kayağı ve kuzey disiplini gibi farklı türleri vardır.
Dağ kayağı da aslında kayak sporu sayılır. Aralarındaki fark, dağ kayağının katı kurallara tabi olmaması ve dağcılıkla birleşmiş olmasıdır. Çünkü dağ kayağı için sporcular, dağa tırmanarak çıkarlar. Önce tırmanış gerçekleşir ve ardından kayak yardımıyla iniş tamamlanır.
Salonlardaki yapay pistlerde görmeye alışık olduğumuz buz pateni, aslında açık alanlarda da yapılıyor. Daha çok donmuş göllerin üzerinde yapılan buz pateni, denge ve çeviklik gerektirir. Ayrıca teknik bilgiye de ihtiyaç vardır. Özel kızaklı ayakkabılarla yapılan buz pateni, sporcuların dans tarzı hareketleri nedeniyle en estetik spor dallarından biri olarak kabul edilir.
Outdoor sporların çoğu, özel ekipman ve aksesuar gerektirir. Fakat giyim de en az bu ekipmanlar kadar önemlidir. Çünkü outdoor spor yapıyorsan hava şartlarından da doğrudan etkilenirsin. Yanlış kıyafetler ise hem performansını düşürür hem de sağlığını riske atar. Bu nedenle outdoor sporlar katmanlı giyinmeyi tercih etmelisin.
Katmanlı giyim daha çok kış aylarında tercih edilir. İç katmanda terlemeyi önleyen ve nemi dışarı atan içlikler, orta katmanda ısı yalıtımı sağlayan polar ve yün kıyafetler, dış katmanda ise rüzgâr ve su geçirmez montlar yer alır.
Kıyafet kadar önemli olan bir diğer detay da ayakkabıdır. Özellikle karada yapılan outdoor sporlarda ayakkabı seçimi çok önemlidir. Sporun yoruculuğunu ve fiziksel tahribatı minimize etmek için koşuya, yürüyüşe ve açık havaya uygun spor ayakkabılar tercih etmelisin. Outdoor spor yaparken ihtiyacın olan kadın outdoor ayakkabı ve erkek outdoor ayakkabı modelleri için House of SuperStep’i ziyaret edebilirsin.